Mózgowie – niezastąpiony narząd człowieka.

 

Najciekawszym i wciąż najmniej zbadanym narządem organizmu człowieka jest mózgowie, które koordynuje funkcje całego organizmu, a filogenetycznie wyróżnia się w nim trzy różne rozwojowo i funkcjonalnie twory. Najstarszym elementem odpowiadającym za homeostazę, przeżycie i prokreację jednostki jest pień mózgu i móżdżek. Sprawuje on kontrolę tylko nad podstawowymi procesami życiowymi i samozachowawczymi. Ewolucyjnie następnym elementem jest formacja hipokampa, dzięki której możliwe jest uczenie się, odczuwanie emocji i przejawianie zachowań społecznych. Najmłodszym i jednocześnie najbardziej złożonym tworem Układu Nerwowego jest kora mózgu, a przede wszystkim jej przedczołowa część, która u człowieka jest znacznie bardziej rozwinięta niż u naczelnych. Odpowiedzialna za wyższą uczuciowość, wyróżnia nas tym samym na tle innych gatunków. Duże zmiany aktywności, procesy degeneracyjne i uszkodzenia strukturalne ośrodków korowych mogą prowadzić do osłabienia, a nawet utraty funkcji, zaburzeń percepcji czy zmian osobowości. System Nerwowy zaczyna rozwijać się we wczesnym okresie prenatalnym, i najczęściej do nieprawidłowości dochodzi, gdy kobieta nie jest jeszcze świadoma swojego stanu, a przyjmowane przez nią toksyczne substancje i prowadzenie niezdrowego trybu życia mogą znacznie zaburzyć procesy neurogenezy.

Reprezentacje poszczególnych funkcji w korze mózgu uporządkowane są w bardzo określony sposób, a wielkość  zajmowanego obszaru odzwierciedla funkcjonalne znaczenie. Dowiedziono, że trening  i uczenie się powoduje wyraźne zmiany w obszarach związanych z daną funkcją. Wykazano, że u osób poddanych intensywnym treningom gry na gitarze i skrzypcach obszar korowy odpowiedzialny za palec lewej  dłoni wydłuża się nawet do 3,5 cm.  A osoby zajmujące się muzyką od dzieciństwa posiadają o około 25% większą reprezentację korową w porównaniu do osób nie zajmujących się nią wcale.

Kolejnym ciekawym przykładem złożoności mózgu jest eksperyment, w którym wykazano, że zaledwie kilkudniowa deprywacja określonego obszaru kory skutkuje tym, że pozbawiony stymulacji obszar korowy przejmuje działanie innych intensywnie wykorzystywanych obszarów, a ponowna ich stymulacja przywraca stan pierwotny.

Ciekawym zjawiskiem są odczucia fantomowe. Obszar odpowiedzialny za amputowaną kończynę ulega zmniejszeniu, ale podczas stymulacji miejsca powyżej amputacji następuje uaktywnienie większego obszaru korowego, niż stymulacja tego samego miejsca u zdrowych osób.

Podsumowując, uszkodzenie pewnego obszaru jednej półkuli skutkuje rozwojem innego obszaru w drugiej, nieuszkodzonej półkuli. Stanowi to ogromną szansę dla efektywności pracy fizjoterapeutów w przywracaniu pacjentów do zdrowia.

BIBLIOGRAFIA:

  1. Elbert T., Pantev C. i wsp., Increased cortical representation of the fingers of the left hand in string players. Science 1995; 270: 305-7.
  2. Spitzer M. „Jak uczy się mózg” , Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007
  3. Kossut M.: Synapsy i plastycznośc mózgu. Polskie i światowe osiągnięcia nauki. Nauki biologiczne. Fundacja im.Wojciecha Świętosławskiego na rzecz Wspierania Nauki i Rozwoju Potencjału Naukowego w Polsce, Gliwice 2010: 285-305.
  4. Ramachandram VS., Rogers-Ramahandran DC. i wsp., Touching the phantom limb. Nature 1995; 379: 489-90.

 

 

Tagi

jak poprawić pamięć mózgowie pamięć zapamiętywanie