Dieta wysokobiałkowa niskowęglowodanowa

Każdy z nas marzy o pięknym wyglądzie, nieprzemijającej urodzie i szczupłej sylwetce. Według wielu, atrakcyjny wygląd może przyczynić się do uzyskania lepszej pozycji zawodowej czy poprawy samooceny. Stwierdzenie to jest powszechnie znane i aprobowane przez społeczeństwo, choć ludzie zupełnie odmiennie realizują wyznaczone sobie cele. Niektórych z nas, satysfakcjonuje powolne, żmudne jednakże skuteczne „gubienie” zbędnych kilogramów.  Inni poszukują metod odchudzania gwarantujących natychmiastowy efekt, co bardzo często nie pozostaje obojętne dla zdrowia. Chęć zmiany dotychczasowego życia skutecznie wykorzystują twórcy coraz to nowszych, innowacyjnych i niejednokrotnie szkodliwych diet. Korzystając z naiwności niezadowolonych z egzystencji ludzi, wzbogacają się, zyskują światową sławę, zupełnie zapominając o znanej wszystkim sentencji „primum non nocere”… Pozostaje zadać sobie pytanie: czy warto?

Dieta wysokobiałkowa niskowęglowodanowa (Low carbohydrate high protein diet) to dieta ciesząca się niezwykłym uznaniem wśród ludzi walczących z nadmiarem kilogramów. Jej powodzenie związane jest przede wszystkim z błyskawicznym efektem działania, co działa niezwykle mobilizująco i w dużej mierze decyduje o jej kontynuacji. Niestety według licznych badań, jej stosowanie jest niebezpieczne dla zdrowia i może doprowadzić do rozwoju wielu schorzeń istotnie zagrażających zdrowiu człowieka. Czym zatem jest dieta wysokobiałkowa niskowęglowodanowa?

Diety niskowęglowodanowe możemy podzielić na dwie grupy: diety niskowęglowodanowe oraz bardzo niskowęglowodanowe.  W pierwszym przypadku, węglowodany z diety pokrywają dzienne zapotrzebowanie organizmu na energię w 30%, w drugim – wartość ta jest znacznie niższa i oscyluje w granicach 20-50g (w przypadku diety 1800 kcal – 11%). Pozostałą część zapotrzebowania energetycznego pokrywają tłuszcze (35%) oraz białka (do 65%) [Frigolet i in., 2011]. Niezwykłe powodzenie owych diet jest przede wszystkim wynikiem szybkiej utraty nadmiaru kilogramów, przy zachowaniu dobrego samopoczucia. Jest to istotny aspekt procesu odchudzania, gdyż według licznych obserwacji, nawet 70% osób odchudzających się wraca do nieprawidłowych nawyków żywieniowych, a po dwóch latach „odzyskuje” więcej niż połowę utraconych kilogramów [Margo A. i in., 2001].

Prawdą jest, że już podczas pierwszego tygodnia stosowania diety niskowęglowodanowej wysokobiałkowej, obserwuje się istotny spadek masy ciała (zazwyczaj 2-3 kg). Nie każdy jednak wie, że nie jest on rezultatem spalania nadmiaru tkanki tłuszczowej, a wynikiem sztucznie wymuszonej na naszym organizmie diurezy. Niedobór węglowodanów w codziennej diecie powoduje uruchomienie dwóch mechanizmów, które równocześnie potęgują proces utraty wody. W pierwszym przypadku zgromadzone w mięśniach oraz wątrobie zapasy glikogenu zostają uwolnione w celu pokrycia zapotrzebowania organizmu na węglowodany (nie zapominajmy, że komórki mózgu oraz erytrocyty energię pozyskują tylko i wyłącznie w wyniku metabolizmu glukozy!). Aby mógł on je skutecznie wykorzystać, potrzebna mu woda. Do metabolizowania 1g glikogenu, niezbędne są dwie cząsteczki wody. Wątroba jest w stanie zgromadzić 100g glikogenu, mięśnie zaś około 400g. Wykorzystanie pełnej puli zapasów tego złożonego węglowodanu, skutkuje utratą 1kg wody.  Drugim procesem katalizowanym niedoborem węglowodanów, jest powstawanie ciał ketonowych, produktów rozpadu tłuszczu pochodzącego zarówno z diety jak i syntetyzowanego w organizmie. Ich nadmiar wydalany przez nerki, uniemożliwia resorpcję zwrotną sodu w kanalikach nerkowych, co stymuluje utratę wody [Margo A. i in., 2001]. Warto podkreślić, że to właśnie ciała ketonowe są jednym z czynników odpowiedzialnych za chęć kontynuowania diety niskowęglowodanowej. Duże ich stężenie, prowokuje powstawanie ketozy, co znacznie hamuje odczuwanie głodu przez osobę odchudzającą się [Dytfeld J. i in., 2005].

Dieta niskowęglowodanowa jest również przyczyną powstawania wielu schorzeń. Długotrwałe jej stosowanie prowadzi do zwiększenia wydalania wapnia jak i uwalniania minerałów z kości, co w późniejszym wieku może skutkować rozwinięciem się osteoporozy [Jamshid i in., 2006; Johnston C. S., 2006].  Znane jest także powiązanie pomiędzy dietą wysokobiałkową niskowęglowodanową a chorobami nerek. Nadmierna podaż białka wraz z dietą, powoduje przekrwienie nerek i zwiększoną filtrację kłębuszkową. W dłuższej perspektywie, stan ten może doprowadzić do upośledzenia czynności nerek i zahamowania ich zdolności do filtracji krwi [Allon N., 2004]. Białka zwierzęce są także źródłem puryn dla organizmu. W wyniku ich metabolizmu powstają nadmierne ilości kwasu moczowego, który może działać szkodliwie, poprzez stymulowanie rozwijania się min. chorób układu krążenia [Dytfeld J., 2005; Samborski P. i in., 2008].

Dieta niskoweglowodanowa ze względu na ograniczenie spożycia warzyw i owoców, może doprowadzić do niedoborów wielu witamin i składników mineralnych. Najczęściej obserwuje się niedobory: potasu, wapnia, magnezu, ale także błonnika pokarmowego oraz witamin o działaniu silnie przeciwutleniającym (szczególnie witaminy C). Nie bez znaczenia dla naszego organizmu, jest także zwiększona podaż żelaza oraz witaminy A (obecnych w dużych ilościach w produktach pochodzenia zwierzęcego) [Kłosiewicz- Latoszek L., 2010; Margo A. i in., 2001]. Za duża ilość retinolu może powodować powiększenie wątroby i zmiany skórne. Wiele mówi się także o jego działaniu teratogennym [Dytfeld J., 2001]. Spadek zawartości związków antyoksydacyjnych może doprowadzić do upośledzenia zwalczania wolnych rodników przez nasz organizm. Stan taki, zwiększa ryzyko szybkiego pojawienia się oznak starzenia, wystąpienia zmian nowotworowych czy chorób układu krążenia [Bury P. i in., 1999].

Stosowanie diety niskowęglowodanowej zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia, w tym miażdżycy, ze względu na wysoką konsumpcję produktów obfitujących w tłuszcze. Zbyt wysoka podaż tłuszczy wraz z dietą sprzyja podwyższeniu poziomu cholesterolu całkowitego i cholesterolu frakcji LDL. Wysokie stężenia tych parametrów są jedną z przyczyn powstawania zmian miażdżycowych w obrębie tętnic [Kazik i in., 2009]. W patogenezie arterosklerozy istotne znaczenie ma również wysoki poziom homocysteiny. Ten aminokwas siarkowy odgrywa znacząca rolę w stymulacji powstawania zmian aterogennych. W wyniku podaży zbyt dużej ilości białka, dochodzi do jego kumulacji w organizmie. Stan ten prowadzi do rozwoju miażdżycy [Wichlińska- Lipka M. i in., 2008].

Dieta wysokobiałkowa niskowęglowodanowa nie jest także obojętna dla naszej urody. Długotrwałe stosowanie takie modelu żywienia może doprowadzić do nadmiernego wypadania włosów, zmian skórnych czy pogorszenia kondycji paznokci [Tomczewska J., 2013].

Podsumowując, stosowanie diety o wysokiej zawartości białka oraz niskiej węglowodanów, nie jest obojętne ani korzystne dla naszego zdrowia. Należy podkreślić, iż pomimo początkowej, szybkiej utraty masy ciała, ten sposób żywienia nie przynosi żadnych innych korzyści. Według licznych badań, utrata kolejnych kilogramów w następnych miesiącach reżimu dietetycznego, jest podobna do efektów jakie dają nam inne diety. Długotrwałe stosowanie takiego modelu żywienia może sprzyjać powstawaniu efektu jo- jo oraz pogorszeniu kondycji zdrowotnej. Pamiętajmy zatem, iż jedyną niezawodną metodą pozwalającą pozbyć się nadmiaru kilogramów jest aktywność fizyczna oraz racjonalna i zbilansowana dieta pozwalającą na pokrycie zapotrzebowania organizmu  na WSZYSTKIE niezbędne dla jego pracy składniki odżywcze.

A doktor Pierre Dukan? Kilkanaście miesięcy temu francuska izba medyczna uniemożliwiła mu dalsze wykonywanie zawodu lekarza. Swym pacjentom przepisywał niezwykle niebezpieczny lek na odchudzanie (Mediator- wycofany w 2009 roku). Według specjalistów, stał się on przyczyną ataków serca i zgonów wśród pacjentów francuskiego lekarza…